ضرب المثل های پیکومی

شاخ ور که ری یه

Shakh var ke riyeh

شاخ برداشت می کنی،شاخ درو می کنی

کنایه است به شخصی که دچار غرور کاذب و نابجا شده است.

به کسی که خودش را سطح بالاتر از بقیه ببیند و مغرور باشد می گویند.

مفهوم کلی ضرب المثل اینه که از غروری که داری شاخ برداشت می‌کنی،یعنی این غرور باعث میشه به چیز بی ارزشی برسی.

______________.___

هورد و هاکِه شیم کَه

Hoordo Hake shim ka

خورد و خاکشیرش کردم

___.___.__.___________._

پولت بر دا خوسی یه

Poolot bar daa khoosi yeh

به معنی اینکه پولت را از بین می بری،کنایه است به سرمایه گذاری در کاری،یا پول خرج کردن در چیزی که هیچ سودی ندارد.

ضرب المثلهای مردم پیکان

تاپش دیزی نی

Tapash dizi ney

پشکل الاغ را در دیزی بار گذاشته.

میگند در زمانهای قدیم تازه عروسی در هنگام پخت آبگوشت در دیزی تاپه ای (پشکل الاغ) را ناخواسته به درون دیزی انداخته،قدیمها دیزی را درون تنور آتش پخت می کردند،هنگام گذاشتن دیزی داخل تنور پایش به تاپه ای خورده و درون دیزی افتاده بوده.

این مثل را هنگامی که شخصی کار نابجا و خطایی را انجام داده باشد به کار می برند.

_________________

دشو پیاله ش که

Deshow piyalash kah

دشو یا شیره انگور را پیاله پیاله کرد،یا ظرف پر از شیره را تبدیل به پیاله کوچکی کرد.

به معنی چیزی را از بین بردن در هنگام قسمت کردن،تقسیم کردن

__________________

شو ونده روو وزمه و اوچوش

Show vandeh rou vezemeh vo ouchoush

شبانه روز می دویم و هیچی

به معنی اینکه شب و روز در حال تلاش و کوششیم و هیچی نداریم.

______________________

ان گه له وس سیم

An ge le ves seim

به معنی خسته شدن بیش از حد.

______________________

داچی آش مال

Dachi ash mal

کاسه ی آش مالیده شده

همون معنی کاسه داغ تر از آش رو میده،به شخصی که سنگ دیگری را به سینه بزند می گویند.

 

 

 

 

آشنایی با ضرب المثلها و کنایه های مردم پیکان

گدا گاش دا،علپچی داری

geda gash da alapchi dari

گدا گاو داشت و کسی که علف میچینه داس داشت.

کنایه است به کسی که تازه به دوران رسیده و هی پُز دارایی اش را می دهد.

---------------------------------

مو آلَتُم کِریه

mo alatom keriyeh

منو مسخره می کنی

-----------------------

امشو سنگ تِرَکووه

emshow sang terakooveh

امشب سنگ ترک می خورد

که این را در شب های سرد زمستان از شدت سرما می گویند که سنگ هم ترک می خورد.

------------------------------

مث بزکوهی مُنی یه

mes boz koohi moniye

مثل بزکوهی می مونی

کنایه است به شخصی که تو خودش باشه و دمغ و عصبانی باشه.

------------------------

مار گو پیر بووه، وزغ سرسرُش نووه

mar go pir boove vazagh sar sarash nooveh

مار که پیر میشه،وزغ سربه سرش میذاره.

کنایه شخصی است که بازیچه دست بچه ها قرار بگیرد و افراد کوچکتر اذیتش کنند.

------------------------------

رو کولووا ویلانم که

roo kooloova vdylanam ka

تو کلوخ ها آوارش کردم

کنایه است به شخصی رو جایی گمراه کردن و سربه سرش گذاشتن.

--------------------------

دا توره وِسٌابو ، رو همچین باغی تِلِه نَکَه تَه بُو

da toore vessabo ro hamchin baghi tele na kata bo

از وقتی شغال شده بود،تو همچین باغی گیر نیفتاده بود

کنایه است به شخصی که همیشه زرنگ بازی در می آورده،اما یه جایی گیر میکنه که به هیچ وجه راه گریزی نداره.

--------------------------

گِزَر ور وِتت گووه

GEZAR var vetat gooveh

زردک کنده شده می خوای.

کنایه است به شخصی که چیزی را حاضر و آماده می خواهد و زحمت به دست آوردنش را نمی کشد مثل کندن زمین برای بدست آوردن زردک که بسیار مشکل است.

-----------------

مث خار کُپ مُنی یه

mes khar kop moni yeh

مثل تیغ های بیابانی (شبیه جوجه تیغی) می مونی.

کنایه است به شخصی که از هر طرف به سمتش بروی باعث آزار و اذیت می شود.

------------------------------------

عار بِم بِره

ar bem bereh

زیر آسیاب بمیری

یکی از نفرین های قدیمی پیکومیهاست.

-------------------

الٌا گامه زنگی چی بیابان وِسٌه

ella gameh zange chi biyaban vesse

الهی میخواستم تو بیابون اسیر و هلاک بشی

اینم یکی از نفرینهای قدیمی پیکومیاست.

---------------------------

ضرب المثلهای مردم پیکان2

کور ،کور واویزووه ،اُو گَندایه گُودال

koor,koor va vhzoove, Ov gandaaye gowdal

کور ،کور و پیدا میکنه،آب گندیده هم گودال رو.

کنایه از دوشخص به درد نخور و بنجل که دنبال هم بیفتند.

البته این مثل رو در فرهنگهای دیگر ایران هم شنیده ام.

-----------------------------------------

یه قِی چل تا کن

ye ghey chel ta k0n

یک حرف رو چهل تا میکنه یا همون یه کلاغ چهل کلاغ در مثل فارسیه

-------------------------------

کووه کُش وِسّیم

kooveh kosh vesseym

یعنی سگ کش شدیم که در اصطلاح به معنی خیلی زجر کشیدیم.

---------------------------

کلّه میلیش کَه

kalleh milish ka

یعنی سر گربه اش کرد که در اصطلاح به چیز خوراکی که توسط فردی هم زود و هم تا آخر آن را خورده باشد گفته می شود.

----------------------------------

اُو از دریا کوو کِرووه:ov az darya koo keroove

یعنی آب رو از دریا بیرون میکنه

که کنایه ایست به آدمهای بی خیال و با صبرو حوصله.

یعنی خود صبر و حوصله داره که آب دریا رو هم با حوصله اش خالی میکنه.

این مثلو در مورد خودم خیلی شنیدم.

----------------------------------------------

چات بغل دریااُو:chat baghal darya ov

یعنی چاهت (چاه آب) بغل دریاست یعنی همیشه آبداره و پشتت گرمه

که کنایه ایست به آدمهایی که پشت و پشتوانه ی محکمی دارند.که بیشتر به پدر یا پدر زن سرمایه دار که طرف داشته باشه میگند.

-----------------------------------

وسگی خوش گوزو , لُو خزینه جی نیگووه

vasgi khosh goozoo low khazineh ji nigooveh

کنایه است به آدمی که کاری را بلد نیست و ادعای آن کار را دارد و خود را جلو می اندازد.به آدم به درد نخور ولی پر ادعا میگویند.

---------------------------------------

نونم نیست بُخورنه      بابولیم ترکی می خوانه

این مثل همون مَثَل جیب خالی و پز عالیه.یعنی نون نداره بخوره ولی یه جاییش خوندنش گرفته.یعنی دلش خوشه.

------------------------------

دُتی روی یِگ وَلگِ تره دومُش کووه

doti rooye yeg valge tareh doomosh kooveh

یعنی دختر مثل برگ تره روز به روز رشد میکنه و بزرگ میشه.

--------------------------------------

تازی حَسِین دوراقه

tazi hassein do ragheh

در زمان قدیم شخصی به همین نام سگ شکاری داشت که به هنگام شکار(آهو ...) می ایستاد ادرار میکرد تا اینکه حیوان شکار فرار میکرد.به همین خاطر به کسی که هنگام کار مهمی کار بی ارزشی را بخواهد انجام دهد میگویند تازی حسین دوراقه.

--------------------------------

علی یاوُشی Ali yavoshi

علی نامی که همش یادش می رفت.

کنایه است به شخصی که هرچیزی رو یادش میره.به آدم فراموش کار میگویند.

---------------------------------

آدم عاشق چینه خِلا کِه نامزَش جی گو بِنو دِلُش خُو یووه.

adame ashegh chineh khela keh namzash ji go benoo delosh kho yooveh

یعنی کسی که عاشق باشه دیوار دستشویی خونه نامزدش رو هم که ببینه دلش خنک میشه و عشق میکنه.یعنی به بی ارزشترین چیزهای خونه ی عشقش هم عشق می ورزه.

------------------------------------

سنگ دووم واپه نه گو طیپان نش بِروو

sang doom vapeh nah go tipan nash beroo

یعنی نشون بذار روی چیزی که کسی دیگه اونو نبره.سنگ روی پنبه بذار چیزی شبیه پنبه که طوفان اونو نبره.

 

 

 

 

 

 

 

ضرب المثل های مردم پیکان

یا کمزه ٫کولو=به جای خربزه٫کلوخه

ya komzeh,kooloo 

کنایه از آدمی که حرص و طمع زیادی برای چیز با ارزشی را دارد٫ولی به چیز بی ارزشی میرسد.

رو پاقوشوم نا=روی فاقش گذاشتم

roo pagho shom naa

کنایه از کسی که حرف بزرگ ومحکمی درجواب حرفهای طرفش به او میزند.

آش کار شما نو=آش کار شما نیست

Ashe kare shemaa  now

کنایه از اینکه طرف به درد شما نمی خورد.هم سطح شما نیست٫لیاقت شمارو نداره.

میلی چوری خور=گربه ی جوجه خور

Mili  choori khor

کنایه از کسی که جایی یکبار به او خوش گذشته باشد و دوباره به سراغ همان جا برای چندبار برود.طمع به کاری داشتن.

---------------------------------

کیکه بار کرمان کِریه

kikeh bar kerman keriyeh

این همون مثل زیره بار کرمان کردنه که به معنی چیزی را به جایی بردن که در آنجا فراوانی آن چیز باشد یا بردن اسباب اضافی در سفر که به هیچ کاری نیاید.